Ці сапраўды залежнасць — гэта проста «шкодная звычка»? — Навуковае абгрунтаванне гэтага

Калі людзі чуюць слова «залежнасць», многія адразу думаюць пра курцоў, алкаголікаў, інтэрнэт-залежных або наркаманаў.
Часта здаецца, што калі кагосьці называюць «залежным», гэта азначае дэгенерацыя, страта кантролю і разбурэнне.

Але з навуковага пункту гледжання, залежнасць — гэта далёка не проста сінонім «слабой сілы волі». Насамрэч, гэта частка механізмы чалавечага мозгу.
Сёння давайце разгледзім сакрэты залежнасці з трох пунктаў гледжання: навука аб мозгу, сацыяльнае назіранне і нікацін як тэматычнае даследаванне.

1. Чаму мозг «стане залежным»? — Сістэма ўзнагароджання дофамінам

Чалавечы мозг мае натуральную «сістэму ўзнагароджання», у якой дамінуе дофамін.

Калі вы ясьце шакалад, дасягаеце мэты або атрымліваеце пахвалу, ваш мозг вылучае дофамін, які пасылае паведамленне: «Малайчына, давайце зробім гэта яшчэ раз!»

Гэты механізм развіўся, каб дапамагчы выжыць, гарантуючы, што мы пастаянна прытрымліваемся карысных для нас паводзін:

● Харчаванне (для забеспячэння энергіі)

● Сацыялізацыя (для забеспячэння супрацоўніцтва)

● Вывучэнне (каб знайсці больш рэсурсаў)

Праблема ў тым, што пэўныя рэчывы або паводзіны могуць захопгэтай сістэмы. Нікацін, алкаголь, какаін, азартныя гульні і анлайн-гульні могуць выклікаць масавы выкід дофаміна, значна большы за той, які забяспечваюць паўсядзённыя дзеянні.
Вынік? Мозг пачынае верыць: «Гэта важней, чым есці».Вось тады і фармуецца залежнасць.

Навуковыя доказы:
Даследаванні з Нацыянальны інстытут па барацьбе са злоўжываннем наркотыкамі (NIDA)паказвае, што рэчывы, якія выклікаюць залежнасць, могуць павышаць узровень дофаміна ў мозгу, 150%–300%, у той час як натуральныя ўзнагароды (напрыклад, ежа або фізічныя практыкаванні) звычайна толькі павялічваюць іх на 50%–100%.

2. Залежнасць не «безнадзейная» — пластычнасць мозгу

Многія людзі думаюць, што залежнасць падобная да падзення ў бяздонную яму. Гэта няпраўда.
Нейранавука паказала, што мозг мае высокая пластычнасць.

Пры правільным умяшанні схему ўзнагароджання мозгу можна «перазагрузіць»:

● Фармацэўтычная падтрымкаНікаціназамяшчальная тэрапія (НЗТ), метадонавая тэрапія — мяккія замяшчальнікі для паступовага зніжэння залежнасці.

● Паводніцкія альтэрнатывыФізічныя практыкаванні, медытацыя ці музыка — здаровыя спосабы забяспечыць «пазітыўны дофамін».

● Псіхалагічнае ўмяшаннеКагнітыўна-паводніцкая тэрапія (КПТ), якая дапамагае пацыентам вызначаць і спраўляцца з цягай.

Дапаможныя дадзеныя:

● Згодна з Сусветная арганізацыя па ахове здароўясправаздача, навуковыя ўмяшанні дапамагаюць больш за 70% людзей з нікацінавай залежнасцюдасягнуць значнага зніжэння на працягу 6-12 месяцаў.

● Даследаванне ў «Ланцэт»выявілі, што рэгулярныя аэробныя практыкаванні павялічваюць працэнт кінуць паліць на 30%–50%.

3. Ці заўсёды залежнасць дрэнная?

Мы часта апісваем залежнасць як «дэмана», але з эвалюцыйнага пункту гледжання, залежнасць — гэта таксама яшчэ адна форма матывацыі чалавека.

● Залежнасць ад фізічных практыкаванняўНекаторыя людзі бегаюць марафоны або жывуць у трэнажорнай зале — мозг проста замяніў «наркатычную залежнасць» фізічнымі практыкаваннямі.

● Залежнасць ад навучанняНекаторыя навукоўцы і вучоныя апантаныя даследаваннямі, што спрыяе развіццю ведаў.

● Творчая залежнасцьМастакі часта падчас творчасці ўпадаюць у «стан патоку» — стан, падобны да механізмаў залежнасці.

Залежнасць не бывае проста чорнай ці белай. Галоўнае — ад чаго чалавек залежны.
Калі гэта наркотыкі ці тытунь, гэта шкодзіць здароўю; калі гэта навучанне ці спорт, гэта можна ператварыць у пазітыўную рухаючую сілу.

4. Чаму нас можа навучыць навука пра залежнасць?

● Залежнасць — гэта не маральная няўдачаГэта вынік таго, як мозг узаемадзейнічае з навакольным асяроддзем.

● Навуковыя ўмяшанні эфектыўныяСпалучэнне медыцынскіх, псіхалагічных і паводніцкіх метадаў можа значна знізіць залежнасць.

● Грамадству патрэбна рацыянальнае рэгуляваннеНі дэманізацыя, ні патуранне творам — навука і палітыка павінны ісці рука аб руку дзеля моладзі і грамадскага здароўя.

Выснова

Сама па сабе залежнасць не палохае. Палохаюць прадузятасць і ярлыкі, якія яе дэманізуюць.
Навука кажа нам: Залежнасць можна зразумець, і ёю можна кіраваць.

Магчыма, у будучыні, калі мы будзем казаць пра «залежнасць», мы будзем думаць не толькі пра тытунь ці наркотыкі, але і пра тое, як з імі змагацца. ператварыць гэты першабытны чалавечы інстынкт у сілу, якая падсілкоўвае здароўе і сацыяльны прагрэс.